• Categories

  • Bài Được Chú ý

  • Blog Stats

    • 48,418 hits

Chiết Cú – Một khái niệm nghệ thuật trong Tiếng Việt

By Võ Nhật Thủ from Đời Cười ký sự

Các bạn còn nhớ các phép tu từ trong tiếng Việt không? Ừ, là phép ẩn dụ, hoán dụ, so sánh, nhân hóa, điệp ngữ…… đó, đó!
Tôi phục sát đất cụ Nguyễn Tiên Điền đã nâng các phép tu từ này lên tầm nghệ thuật qua những vần thơ bất hủ trong tác phẩm Truyện Kiều.

Còn một khái niệm nghệ thuật nữa mà sách vở chưa được nhắc đến tôi xin phép được mạn đàm cùng các bạn.
Đó là phép Chiết Cú.
Chiết theo nghĩa Hán Nôm là ngắt, là cắt. nghĩa là câu.
Dịch theo nghĩa: Phép chiết cúphép ngắt câu
Phép chiết cú được định nghĩa như sau:
Chiết cú là một nghệ thuật trong Tiếng Việt được thực hiện bằng cách ngắt câu để người đọc hoặc nghe hiểu nội dung thực của câu, ý sang một nghĩa khác mang ý nghĩa trào lộng.
(Nhắc nhỏ: Khái niệm này tôi “mới sản xuất”, mới toanh chưa cập nhật vào Wikipidia đâu nghe nên các bạn đừng có “sớt” gì trên” gu gồ” cho mệt xác)
Nào hãy đọc đoạn văn quen thuộc dưới đây nghe:
Anh đi công tác Pờ lây Cu dài dằng dặc đêm nay định về. Buồn tình quay lại Ban Mê Thuột thêm một chuyến mới về với em.
Khi sử dụng phép chiết cú đoạn trên được lục bát hóa như sau:
Anh đi công tác Pờ Lây
Cu dài dằng dặc đêm nay định về
Buồn tình quay lại Ban Mê
Thuột thêm một chuyến mới về với em

Thấy chưa! Phép chiết cú có độc đáo không các bạn?
Để thấy được cái thú vị khi vận dụng phép này bạn thử lục bát hóa đoạn văn “không lạ” dưới đây bằng cách sử dụng phép chiết cú nghe!
Bắc Ninh nổi tiếng Nguyễn Trùng Dương vật rất khỏe cả vùng thất kinh!
Nào bạn nào chưa thử thì cứ thử đi nghe!
Hề, hề…

Nghiên cứu một ẩn số của Truyện Kiều từ phép chiết cú
Phải nói cách sử dụng ngôn ngữ của cụ Nguyễn Du mãi đến bây giờ chưa tác phẩm văn học Việt Nam nào vượt đến tầm cao nghệ thuật như Truyện Kiều của cụ.
Từ nghệ thuật siêu đẳng qua cụ Nguyễn, tôi lại càng thương và thông cảm cho cuộc đời với 15 năm lưu lạc của nàng Kiều. Một thời thương nàng quá, tôi mới chợt hỏi rằng: À mười lăm năm lưu lạc, với hoàn cảnh từng là một “cave”, là “phở” hảo hạng răng Kiều không dính bầu ta?
Từ Mã Giám sinh buôn người, rồi Sở Khanh lừa đảo, qua tay đại gia Thúc Sinh trùm sợ vợ cho đến chàng Từ Hải nghiêng trời lệch đất, Kiều đã cam lòng chấp nhận:
Thiếp như hoa đã lìa cành
Chàng như con bướm liệng vành mà chơi.

Nhưng đến khi về lại với chàng Kim Trọng thì “trước sau Kiều vẫn cứ là Kiều” mới lạ!
Đọc đến đây và tiếp nữa nếu có gì không phải mong các bạn bỏ quá cho nghe! Đừng cho tôi đưa vấn đề “tế nhị” này làm “vẩn đục” các trang Kiều của cụ Nguyễn. Thực ra cũng là một dạng nghiên cứu, phân tích để minh họa thêm cho một khái niệm thôi mà và cũng để như lời kết của cụ:
Lời quê góp nhặt dông dài
Mua vui cũng được một vài trống canh.

Mà lẽ nào Mã Giám Sinh, Thúc Sinh…. và cả đến chàng Từ Hải lại….”yếu” rứa ta?
So với Kim Trọng cái “khoản nớ” chắc mấy chàng trên thua xa vì với Thúy Vân, Kim Trọng từ một cây cù mộc đã đúc nên một sân quế hòe.
Vô lý he! thời đó phụ nữ làm chi biết đến “kế hoạch hóa”? Làm chi đầy rẫy những Trust hay OK như thời nay?
Mãi đến khi chiêm nghiệm về phép chiết cú tôi mới nhận ra rằng cụ Nguyễn Du tài, đại tài!
Hóa ra nàng Kiều đã dính…!
Rõ ràng là cụ đã đề cập chuyện này trong đoạn Thúy Kiều trở thành “Phở dài hạn” của Thúc Sinh sau một thương vụ trao đổi thành công với Tú Bà: Đổi vàng lấy nàng (hồi nớ chưa sử dụng USD)
Đó là lúc Thúc Sinh tìm về với “cơm” Hoạn Thư sau hơn 1 năm đi ăn “phở” hảo hạng và cũng là lúc “cơm Hoạn Thư” sai gia nhân đi bắt “phở Thúy Kiều” (câu 1643, 1644)
Đầy sân gươm tuốt sáng lòa,
Thất kinh nàng chửa biết là làm sao.

Câu sáu thì khỏi bàn đi, riêng câu tám ở trên thì cực kỳ…. ý cụ.
Nào, dùng phép chiết cú để phân tích nhé!
Thất kinh.
Nàng chửa
Biết là làm sao!

Trời, hết cãi! chứng cứ rành rành! Thất kinh mà dẫn đến nàng chửa… Hiện tượng tâm sinh lý của chị em tự nhiên quá đi chứ!
Riêng khoản ni tôi nói như rứa có đúng không các bác sĩ chuyên khoa sản?
Một lần nữa phục cụ sát đất. Trong văn chương “ý tại ngôn ngoại” là rứa đó!
Hóa ra từ hồi nớ cụ đã ngầm sử dụng phép chiết cú rồi nhưng không muốn nói ra đó thôi, cứ để người đời sau chiêm nghiệm, nghiên cứu, phát hiện mới là thú vị của văn học phải không các bạn!
Cái bầu này đúng là của Thúc Sinh rồi! Nhưng sau đó, nàng Kiều sinh nở mần răng hè? Tìm riết mà chẳng thấy cụ đề cập.
À mà thôi, dùng phép chiết cú để làm sáng tỏ một ẩn số của nàng Kiều với tôi rứa là mãn nguyện lắm rồi. Dưới suối vàng nếu có gì chưa hợp, mong cụ bỏ quá đi cho.

Mà cũng may cho cụ. Giả sử thời nớ mà có Internet, có báo mạng chắc một sáng mô đó trong lúc lướt Web để đọc thời sự, cụ ngã người vì hàng tít thông tin giật trên báo A, B, C….
Nào là:
Nàng Kiều dính bầu!
Thúy Kiều – không chồng mà chửa!
Ai là tác giả của cái bầu nàng Kiều?
Và vân vân…

Thôi chuyện mạn đàm xin dừng lại đây. Điều mong mỏi là phép chiết cú được thêm nhiều “chiên gia” cùng đọc cùng nghiên cứu, để cùng tôi ha, ha…. mấy tiếng là vui rồi!

Advertisements

2 phản hồi

  1. “A woman,without her man, is nothing”
    “A woman: without her, man is nothing”

  2. Bác có biết Kim Trọng làm nghề chi không ?
    -Bác sỹ phụ khoa : “Chữ trinh kia cũng hàng ba, bảy đường”
    Còn ai sinh ra Kiều, ta cần phải xét lại cho đúng :”…hổ sinh ra Kiều”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: